Visual Sketchnoting - een interview met Eva Lotta Lamm
Wie zich verdiept in het onderwerp visuele sketchnoting, stuit onvermijdelijk op één naam: Eva-Lotta Lamm.
De jonge ontwerpster, geboren en getogen in Duitsland, voelde al snel de drang om de wereld te verkennen. Ze werkte voor Skype als Design Lead in de zakelijke klantendivisie en voor Yahoo op het gebied van interactieontwerp. Voordat ze naar Londen verhuisde, werkte ze als web- en interfaceontwerper bij Kahn + Associates in Parijs. Onlangs is ze toegetreden tot het Android Design Team van Google als interactieontwerper. Ze legt de conferenties die ze bijwoont nauwgezet vast in haar schetsboek – dat inmiddels zo uitgebreid is geworden dat ze het als boek heeft uitgegeven: "Sketchnotes 2009 & 2010" – schetsmatige samenvattingen van 100 toespraken en discussies.

Sinds wanneer maakt u deze visuele opnames van toespraken en discussiesessies tijdens conferenties? Echt pas sinds 2009, of bent u er eerder mee begonnen?
Eva-Lotta Lamm:
Ik heb altijd al getekend. Tijdens mijn schooltijd maakte ik mijn aantekeningen interessanter met kleine schetsjes en versierde kopjes om mezelf te motiveren de stof te herhalen, en tijdens mijn ontwerpstudie was mijn schetsboek een constante en onmisbare metgezel. Toen ik na mijn afstuderen lezingen en congressen begon bij te wonen, zette ik mijn schetsmatige aantekeningenstijl voort. Rond 2007 of 2008 ontdekte ik de congresaantekeningen van Mike Rohde op Flickr. Hij noemde deze manier van aantekeningen maken 'sketchnotes', en dat beschreef mijn eigen stijl perfect. Vanaf dat moment concentreerde ik me bewust op mijn sketchnotes tijdens lezingen en congressen en begon ik ze te publiceren op Flickr.
Guido Neuland:
Maakte jij je aantekeningen ook zo op school? Er zijn studies in de VS die aantonen dat tekenen als vaardigheid in het verleden ondergewaardeerd is geweest en in de toekomst net zo belangrijk zou moeten worden geacht als schrijven, lezen en rekenen. Wat is jouw mening hierover? Hoe belangrijk is het voor mensen om zich visueel te kunnen uitdrukken?
Eva-Lotta Lamm:
Omdat ik geen wetenschapper ben, kan ik alleen vanuit mijn eigen ervaring spreken. Ik ben erg visueel ingesteld en heb een vrij slecht geheugen voor woorden en cijfers. Door dingen te visualiseren, begrijp ik concepten beter, kan ik erover nadenken en ze langer onthouden. Er is een onderzoek van de Universiteit van Plymouth dat aantoont dat tekenen de concentratie kan verbeteren en het geheugen kan helpen informatie beter vast te houden. Ik kan dit effect zeker voor mezelf bevestigen en kan iedereen aanraden het eens te proberen en te kijken of het voor hen ook werkt.

Guido Neuland:
Als je je verdiept in het onderwerp visualisatie in het algemeen, zul je parallellen vinden tussen visuele sketchnoting en grafische verslaglegging. De laatste wordt altijd in een groot formaat voor de groep gemaakt – in feite als een grafisch geheugen. Is dat anders bij visuele sketchnoting? Doe je het alleen voor jezelf, of deel je het altijd met anderen? Zo ja, hoe doe je dat, aangezien je in een handig 'zakformaat' werkt?
Eva-Lotta Lamm:
Ik ontdekte de discipline van grafische verslaglegging pas zo'n twee jaar geleden, toen ik me verdiepte in de theorie van sketchnoting en schetsen in het algemeen. Er zijn inderdaad veel overeenkomsten en de resultaten zijn erg vergelijkbaar. Voor mij is de naam minder belangrijk. Grafische verslaglegging komt meer uit de zakelijke en facilitatiewereld, terwijl sketchnoting zich meer heeft ontwikkeld in de designwereld. Het is interessant om te zien welke overeenkomsten er zijn en wat we van elkaar kunnen leren. De sketchnotes die ik op congressen maak, zijn voornamelijk voor mezelf, om me te helpen interessante details uit de presentaties te onthouden. Ze pretenderen geen complete samenvattingen te zijn; het zijn eerder een persoonlijke interpretatie, een soort beknopte weergave van de presentatie. Ik plaats al mijn sketchnotes op Flickr. Wat anderen erin lezen of eruit halen, is volledig aan hen.
Een paar weken geleden hebben we iets nieuws geprobeerd bij Typo London. Tijdens een van de lezingen filmden we mijn tekeningen live en lieten we ze via een webstream zien, parallel aan de presentatie. Ik zou dit soort dingen vaker willen doen. Ik vind het zelf altijd fascinerend om anderen te zien tekenen en te zien hoe het eindproduct stukje voor stukje tot stand komt.
Guido Neuland:
Wat opvalt aan je werk is dat het nooit overdreven kleurrijk is. Ik kon in één enkele sketchnote maximaal vier kleuren herkennen. Welke criteria gebruik je bij het kiezen van je kleuren?

Eva-Lotta Lamm:
Ik heb een tijdje geëxperimenteerd met verschillende kleuren en pennen en kwam tot de conclusie dat zwart, één kleur en een lichtgrijze marker voor schaduw en diepte het beste voor mij werken. Het is niet nodig om veel kleuren te gebruiken. Bij sketchnoting gaat het niet om het maken van de meest kleurrijke illustraties, maar om het visualiseren van ideeën en gedachten. Kleur dient om een visuele hiërarchie te creëren en de blik naar specifieke inhoud te leiden. Hiervoor is een beperkt kleurenpalet ideaal. Ik heb een set kleuren die ik mooi vind en die effectief zijn gebleken. Meestal kies ik een kleur vóór de presentatie, soms gewoon op een ingeving, soms om bij de inrichting van de conferentie te passen.
Guido Neuland:
Met wat voor materialen werk je? Viltstiften, balpennen, potloden of kleurpotloden? Welk formaat heeft je schetsboek – staand of liggend? Welke tips zou je geven aan mensen die dit eens willen proberen?
Eva-Lotta Lamm:
Mijn favoriete tekenpen is de Pilot Hi-Tec-C 0.4. Ik ben dol op de precieze, superdunne lijnen. Hij is perfect voor details en klein handschrift. De kleurpennen die ik het vaakst gebruik, zijn van MUJI. Ze zijn niet zo fijn als de Pilot, maar geweldig om mee te schrijven en te tekenen, met een aangenaam vloeiende inktstroom. Voor schaduw en diepte gebruik ik TOMBOW ABT Dual Brush Pens in verschillende grijstinten. De pennen hebben twee punten, maar ik gebruik alleen de penseelpunt. Mijn schetsboek is een vierkante ringband met mooi, dik papier. Ik vind ringbanden fijn omdat je de pagina's helemaal kunt omvouwen, waardoor je een mooi, compact notitieblok krijgt waarop je makkelijk kunt tekenen, zelfs op je schoot.
Guido Neuland:
Hartelijk dank dat u de tijd heeft genomen voor dit gesprek. Ik zou het zeer op prijs stellen als we in de toekomst zouden kunnen samenwerken. Misschien bent u geïnteresseerd om uw volgende boek bij ons uit te geven.
Eva-Lotta Lamm:
Hartelijk dank.